Doç. Dr. Emrah Eroğlu – Prof. Dr. Recep Öztürk

Summary

Per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS), popularly known as “forever chemicals,” are a class of synthetic chemicals that have been used industrially since the 1940s and possess environmental persistence and bioaccumulation in human tissues due to the extraordinary stability of the carbon-fluorine (C-F) bond. In this article, we evaluated the chemical nature of PFAS, routes of exposure, toxicokinetic properties, major clinical effects (particularly immunotoxicity, endocrine-disrupting effects, and carcinogenicity), detection methods, and the international regulatory framework in light of the current level of evidence. It is recommended that clinicians use the NASEM 2022 guideline as the basis for screening and follow-up in patients with a history of exposure, and that, at the public health level, a “control at the source” strategy be adopted. We further emphasize that PFAS risk assessment should not rely solely on chemical detection or serum-level measurements. Beyond clinical screening and routine exposure assessment, active research and development efforts should focus on functionally characterizing PFAS-induced cellular effects—such as oxidative stress, metabolic adaptation, barrier dysfunction, and inflammatory responses—using genetically encoded biosensors, live-cell imaging systems, and New Approach Methodologies (NAMs).

***

Özet

Görünmez İstila: PFAS’ın Tıbbi, Çevresel ve Yeni Nesil Toksisite Değerlendirmesi Açısından Önemi

Halk arasında “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS), 1940’lardan itibaren endüstriyel kullanım alanı bulan ve karbon–flor (C–F) bağının olağanüstü kararlılığı nedeniyle çevresel kalıcılığa ve insan dokularında biyolojik birikime sahip sentetik kimyasallar sınıfıdır. Bu yazıda PFAS’ın kimyasal doğası, maruziyet yolları, toksikokinetik özellikleri, başlıca klinik etkileri (özellikle immünotoksisite, endokrin bozucu etki ve karsinojenite), tespit yöntemleri ve uluslararası düzenleyici çerçeve, mevcut kanıt düzeyini ele alarak değerlendirdik. Klinisyenlerin maruziyet öyküsü olan hastalarda tarama ve takip için NASEM 2022 kılavuzunu temel almaları, halk sağlığı düzeyinde ise “kaynakta kontrol” stratejisinin benimsenmesi önerilmektedir. Buna ek olarak, PFAS risk değerlendirmesinde yalnızca kimyasal tespit ve serum düzeyi ölçümleriyle yetinilmemesi; genetik kodlanmış biyosensörler, canlı hücre görüntüleme sistemleri ve yeni yaklaşım metodolojileri (New Approach Methodologies, NAM) ile PFAS’ın hücresel düzeyde oluşturduğu oksidatif stres, metabolik adaptasyon, bariyer fonksiyonu bozulması ve inflamatuvar yanıtların fonksiyonel olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.